Otizmde tekrarlayan davranışlar kendi etrafında dönme, nesneleri döndürme, öne arkaya sallanma, başını vurma ve parmak ucunda yürüme gibi farklı şekillerde görülmektedir.

Otizmde tekrarlayan davranışlar kısıtlı ilgi alanları ve tekrarlayan davranışlar, psikiyatri tanısal el kitabında otizmi tanımlayan iki kriterden birini oluşturmaktadır. Ancak bu alan, otizmli insanlar arasında çeşitli kombinasyonlarda ve farklı şiddette ortaya çıkabilen çok çeşitli özellikleri kapsar. Burada, otizmde tekrarlayan davranışların önemi konusundaki değişen anlayışı ve kabulü için hareketi tanımlıyoruz.

Otizmde tekrarlayan davranışlar nedir?

Bilim adamları, tekrarlayan davranışları iki gruba ayırmaktadır. Sözde ‘alt düzey’ tekrarlayan davranışlar, el çırpma, nesneleri elinde tutma veya vücut sallanması gibi hareketler ve homurdanma veya belirli cümleleri tekrarlama gibi seslendirmelerdir. ‘Yüksek düzey’ tekrarlayan davranışlar, rutinler ve ritüeller gibi otizm özelliklerini, aynılık ısrarı ve yoğun ilgiyi içerir.

Tekrarlayan davranış otizme özgü mü?

Hayır. Tekrarlayan motor davranışlar, gelişen beynin diğer koşullarında da görülür. Örneğin, Rett sendromlu birçok kız sürekli olarak ellerini sıkar veya ovuşturur. Tekrarlayan davranışlar ayrıca dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, obsesif kompülsif bozukluk ve şizofreninin karakteristiğidir.

Bunlar aynı zamanda tipik gelişimin bir parçasıdır. Tipik bebekler ve küçük çocuklar tekrar tekrar bacaklarını tekmeleyebilir, oynarken ileri geri sallanabilir veya heyecanla ellerini çırpabilir. Bu hareketlerin, çocukların vücutlarının nasıl çalıştığını anlamalarına ve koordineli gönüllü hareketler geliştirmelerine yardımcı olmak için giderek daha önemli olduğu düşünülmektedir.

Bu erken tekrarlayan hareketler, otizmli insanlarda daha yoğun olabilir ve çocukluk döneminin çok ötesinde devam edebilir. Otizmde tekrarlayan davranışlar özellikle görülmektedir. Bununla birlikte, tipik yetişkinler bile, bir bacağı sallamak, bir masada parmakları vurmak veya konsantrasyonda bir kalemin kapağını çiğnemek gibi tekrarlayan hareketler sergileyebilir. Otizmli insanların tren programlarında veya kelebek taksonomisinde yaptığı gibi, belirli bir grup veya spor takımına da yoğun bir ilgi duyabilirler.

Tekrarlayan davranışlar otizmin önemli bir parçası olarak nasıl anlaşıldı?

Otizmde tekrarlayan davranışlar, çocukluk döneminde ortaya çıkan otizm spektrum bozukluğunun ilk belirtileri arasındadır. Otizm spektrumun bozukluğu olan insanlarda görülürler. Bununla birlikte, bilişsel yeteneği düşük olanlarda daha belirgin olma eğilimindedirler.

Tekrarlayan davranışlar, durum ilk tanımlandığından beri otizmin bir parçası olarak kabul edilmektedir. Leo Kanner ve Hans Asperger, ilk otizm araştırmacısı Grunya Sukhareva’nın yaptığı gibi, tanımladıkları ilk çocuklarda tekrarlayan hareketleri ve aynılık konusundaki ısrarı not ettiler.

Bununla birlikte, on yıllar boyunca otizm araştırmaları, otizm özelliklerinin diğer ana grubuna odaklandı: sosyal zorluklar ve iletişim sorunları. Sonuç olarak, tekrarlayan davranışlar iyi çalışılmamış veya anlaşılmamıştır. Otizmde tekrarlayan davranışlar ergoterapist tarafından değerlendirilerek neden ortaya çıktığı tespit edilerek tedavi edilmektedir.

Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabının önceki baskısında tanımlandığı gibi, tekrarlayan davranışlar otizm teşhisi için kriterlerin gerekli bir parçası değildi. Geçtiğimiz on yıl içinde bilim adamları bu davranışları otizmin tanımının merkezi olarak görmeye başladılar.

Otizmde tekrarlayan davranışlar zararlı mı?

Otizmde tekrarlayan davranışlar, otizmli kişilerin okulda öğrenme gibi önemli faaliyetlerde bulunmasını engeller. Bazen, örneğin bir kişinin kafasını defalarca duvara vurması gibi, başkalarına zarar verebilir veya kendine zarar verebilirler.

Bu zararların ötesinde, tekrarlayan davranışlar diğer insanların dikkatini dağıtabilir veya başkaları tarafından tuhaf olarak algılanırsa otistik insanlar için sosyal sonuçlar doğurabilir ve arkadaş edinmelerini veya iş bulmalarını zorlaştırabilir.

Otizmde tekrarlayan davranışlar tedavisi

Otizmde tekrarlayan davranışlar uzun yıllar boyunca, klinisyenler tarafından ortadan kaldırmaya odaklanmıştır. Bu bazen güçlü antipsikotik ilaçlar reçete etmek, bazen ailelerin çocukları tokatlamak veya bu davranışlara girdiklerinde onlara elektrik şoku vermek gibi aşırı yöntemleri içeriyordu. Artık birçok klinisyen, otizmli kişiye veya başkalarına fiziksel zarar vermedikçe davranışların müdahale gerektirip gerektirmediğini sorguluyor.

Bir davranış otizmli bir kişinin dikkatini dağıtıyorsa veya okula veya diğer faaliyetlere katılmasını engelliyorsa, klinisyenler davranışın işlevini belirlemeye çalışabilir. Örneğin, sınıfta daireler çizmek otizmli bir çocuğun kaygısını yatıştırmasına yardımcı oluyorsa, endişeyi en aza indirmenin yollarını bulmaya çalışabilir veya daha az rahatsız edici başka bir sakinleştirici davranış önerebilir.

Otizmde tekrarlayan davranışlar başkalarının tuhaf olarak görebileceği, otizmli insanlar bu davranışları tek başlarına veya yargılayıcı olmayan insanlarla olana kadar ertelemek için stratejiler geliştirmeye ihtiyaç duyabilir. Ya da basitçe değişmesi gereken otistik insanlar değil toplum olabilir.

Ergoterapia Merkezinin Otizm Spektrum Bozukluğu Uygulamaları

İstanbul – Bakırköy‘de bulunan çocuk merkezi olan Ergoterapia Gelişimsel Destek Merkezinin duyu bütünleme, ergoterapi, fizyoterapi, dil konuşma salonları terapi hizmetleri ideal ortamdır. Merkez içerisinde özel eğitim sınıfları bebeklerin / çocukların öğrenmesini destekleyecek ideal ortamdır.

Her katılımcının ihtiyaçlarını karşılayacak çeşitli ekipmanlar, kaynaklar mevcuttur. Bitişik aile bekleme alanında konforlu mobilyalar, oyun etkinlikleri bulunmaktadır.